Έχει ζήσει σχεδόν δύο αιώνες και εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα πιο εντυπωσιακά παραδείγματα μακροζωίας στο ζωικό βασίλειο.
Ο Jonathan, η γιγάντια χελώνα που θεωρείται το γηραιότερο χερσαίο ζώο στον κόσμο, βρίσκεται στο επίκεντρο νέας γενετικής έρευνας, με τους επιστήμονες να αναζητούν στο DNA του στοιχεία που θα μπορούσαν να εξηγήσουν πώς καταφέρνει να διατηρεί τη βιολογική του αντοχή σε τόσο προχωρημένη ηλικία.
Η ηλικία της χελώνας εκτιμάται στα 194 χρόνια, αν και δεν είναι γνωστή με απόλυτη ακρίβεια. Ο Jonathan ανήκει στο είδος της γιγάντιας χελώνας Aldabra, που προέρχεται από τις Σεϋχέλλες, στον Ινδικό Ωκεανό. Το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του το έχει περάσει στο απομακρυσμένο νησί της Αγίας Ελένης, βρετανικό υπερπόντιο έδαφος στον Νότιο Ατλαντικό.
Τα νέα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances, εντοπίζουν γενετικά χαρακτηριστικά τα οποία συνδέονται με την προστασία των κυττάρων από τις φθορές, που συσσωρεύονται με την πάροδο του χρόνου. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η περαιτέρω μελέτη αυτών των μηχανισμών θα μπορούσε να συμβάλει στην κατανόηση της ανθρώπινης γήρανσης και, ενδεχομένως, στην ανάπτυξη μελλοντικών θεραπευτικών προσεγγίσεων.
Οι 287 γενετικές παραλλαγές που κέντρισαν το ενδιαφέρον
Η ερευνητική ομάδα εξέτασε το γονιδίωμα του Jonathan, δηλαδή το σύνολο του DNA του, καθώς και το επιγονιδίωμά του, το σύστημα που επηρεάζει την ενεργοποίηση και την απενεργοποίηση των γονιδίων.
Η ανάλυση εντόπισε 287 γενετικές παραλλαγές, που συνδέονται με μηχανισμούς προστασίας από τις κυτταρικές βλάβες. Μεταξύ των ευρημάτων περιλαμβάνονται γονίδια που σχετίζονται με την επιδιόρθωση του DNA και τον περιορισμό της φλεγμονής, δύο σημαντικές λειτουργίες που συνδέονται με τις διαδικασίες της γήρανσης.
Σύμφωνα με τον Justin Gerlach, ερευνητή βιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ και συν-συγγραφέα της μελέτης, ένα από τα στοιχεία που ξεχωρίζουν στην περίπτωση του Jonathan είναι ότι φαίνεται να διατηρεί τον έλεγχο της λειτουργίας των γονιδίων του σε ηλικία κατά την οποία αυτός ο μηχανισμός συνήθως αρχίζει να αποδιοργανώνεται σε άλλους οργανισμούς. Όπως εξήγησε, όταν η ρύθμιση των γονιδίων διαταράσσεται, τα κύτταρα μπορεί να αρχίσουν να λειτουργούν με λανθασμένο τρόπο, αυξάνοντας μεταξύ άλλων τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου. Στην περίπτωση της χελώνας, ωστόσο, οι γενετικοί μηχανισμοί ελέγχου φαίνεται να διατηρούν χαρακτηριστικά που παρατηρούνται σε πολύ νεότερα ζώα.
Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη αν πρόκειται για μια ιδιαιτερότητα του ίδιου του Jonathan ή για ένα χαρακτηριστικό που συναντάται ευρύτερα στις γιγάντιες χελώνες.
Από το DNA του Jonathan στην ανθρώπινη γήρανση
Η μελέτη εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια των επιστημόνων να κατανοήσουν γιατί ορισμένα είδη ζουν πολύ περισσότερο από άλλα και ποιοι γενετικοί και μοριακοί μηχανισμοί καθορίζουν τη διάρκεια ζωής τους.
Παρά το ενδιαφέρον των ευρημάτων, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η εξέταση ενός μόνο ζώου δεν αρκεί για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με τα αίτια της μακροζωίας του. Χρειάζονται περισσότερα δείγματα από γιγάντιες χελώνες και άλλα μακρόβια είδη, ώστε να εντοπιστούν με μεγαλύτερη ακρίβεια οι γενετικοί παράγοντες που συνδέονται με την παρατεταμένη ζωή.
Η Handan Melike Dönertaş, ερευνήτρια γονιδιωματικής στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο Μέσης Ανατολής στην Τουρκία, η οποία δεν συμμετείχε στη μελέτη, σημείωσε ότι η σύγκριση οργανισμών με εξαιρετικά μεγάλη διάρκεια ζωής μπορεί να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν τι τους καθιστά ξεχωριστούς και αν οι σχετικοί μηχανισμοί θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν στην ιατρική.
Από την πλευρά του, ο Vincent J. Lynch, καθηγητής βιολογικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Μπάφαλο, επισήμανε ότι ορισμένες από τις υπολογιστικές μεθόδους της μελέτης ενδέχεται να οδηγήσουν σε λανθασμένη αξιολόγηση γενετικών μεταλλάξεων. Όπως εξήγησε, τα αποτελέσματα εξαρτώνται σε σημαντικό βαθμό από τις παραδοχές που χρησιμοποιούνται στα μοντέλα για την εξέλιξη των γονιδίων.
Παρά τις επιφυλάξεις αυτές, άλλοι επιστήμονες θεωρούν ότι τα ευρήματα προσθέτουν σημαντικά στοιχεία στην έρευνα για τη μακροζωία και ενισχύουν το ενδιαφέρον για τους βιολογικούς μηχανισμούς, που επιτρέπουν σε ορισμένα ζώα να διατηρούν την υγεία τους για εξαιρετικά μεγάλο χρονικό διάστημα. Ο απώτερος στόχος είναι να διαπιστωθεί αν οι γνώσεις, που προκύπτουν από τη μελέτη τέτοιων οργανισμών, μπορούν να συμβάλουν στην έρευνα για την ανθρώπινη γήρανση και τον καρκίνο.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών